
<p>ไม่เช่นนั้นจะกลายเป็นว่า  ลดต้นทุนแล้วผลผลิตก็ลดลงไปด้วย   ก็ไม่มีประโยชน์ พี่น้องเกษตรกรในแต่ละอาชีพต้องพิจารณาดู และปฏิบัติโดยด่วนจะเกิดผลดี คือมีผลกำไรมาก   เราลองมายกตัวอย่างในการทำนาว่าเราจะลดต้นทุนอะไรได้บ้าง</p>
<p>                   <strong>ไม่ใช้เมล็ดพันธุ์มากเกินความจำเป็น</strong>    ในการทำนาหว่านน้ำตมตั้งแต่เริ่มแรกให้ใช้เมล็ดพันธุ์เพียง 15 กิโลกรัมต่อไร่    แต่ปัจจุบันมีการหว่านกันมากถึง 35 กิโลกรัมต่อไร่      หรือ 45 กิโลกรัมต่อไร่  เมื่อไปถามหาเหตุผลว่าทำไมจึงทำเช่นนั้น  มักได้รับคำตอบว่า หว่านเผื่อนก เผื่อหนูเผื่อหอยเชอรี่  ที่มาทำลายต้นข้าว  ผลที่ตามมาคือเปลืองเมล็ดพันธุ์  ข้าวขึ้นแน่นเกินไป  การระบายอากาศไม่ดี  โอกาสเกิดโรคกาบใบแห้งก็มีมาก  นำไปสู่ต้องเผาฟางทำลายปุ๋ยอินทรีย์อีกด้วย  ปัจจุบันมีการอนุโลมแนะนำ 20 กิโลกรัมต่อไร่  หลายท่านอาจท้วงว่าไม่บางไปหรือ  ผมก็ขอให้เราดูเวลาดำนา  นายังปักดำห่าง 25x25 เซ็นติเมตร ท้ายสุดข้าวก็เต็มนาเช่นกัน   สรุปว่าถ้าเราใช้เมล็ดพันธ์ถูกต้องสามารถลดการใช้เมล็ดพันธุ์ลง 20 กิโลกรัมต่อไร่  ถ้าเมล็ดพันธุ์กิโลกรัมละ 25 บาท เราก็สามารถลดค่าใช้จ่ายได้ 500 บาทต่อไร่  ถ้าทำนา 10 ไร่ ก็ลดไป 5,000 บาท นี่เฉพาะค่าเมล็ดพันธุ์นะครับ</p>
<p>                   <strong>การใช้เมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพ</strong>  ถ้าเราใช้เมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพ  มีคุณสมบัติในการต้านทานโรคแมลงดี  ก็ประหยัดค่าใช้จ่ายในการฉีดพ่นสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช  การเจริญเติบโตดีให้ผลผลิตสูง  เมล็ดพันธุ์ถ้ามีการปลอมปนจากเมล็ดวัชพืช  วัชพืชจะแย่งปุ๋ยไปจากต้นข้าว ต้องเสียเงินเสียค่าแรงในการกำจัดวัชพืช  เป็นการชักศึกเข้าบ้าน วัชพืชจะเข้ามาในพื้นที่เพาะปลูก กว่าจะกำจัดให้หมดไปต้องใช้เวลายาวนาน</p>
<p>                   <strong>ไม่เผาฟางทิ้ง</strong>  การเผาฟางก่อให้เกิดมลภาวะทางอากาศเป็นการทำลายสิ่งแวดล้อม ก่อให้เกิดภาวะโลกร้อน  อาจเป็นข้ออ้างในการรับซื้อผลผลิตในอนาคต   การเผาเป็นการทำลายจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์  รวมถึงแมลงที่มีประโยชน์ในนาถูกทำลายไปด้วย  การเผาฟางทำให้ปุ๋ยถูกทำลายไป   ในเอกสารเรื่องการควบคุมการเผาในพื้นที่เกษตรกรรม ของกรมส่งเสริมการเกษตรเมื่อปี 2549 ระบุไว้ว่า  ในตอซังฟางข้าวมีธาตุอาหารไนโตรเจน  ฟอสฟอรัส  และโพแทสเซียม  ดังนี้ </p>
<p><strong>               ธาตุอาหารในตอตอซังข้าว</strong></p>
<ul>
<li>       ไนโตรเจน           69     กิโลกรัมต่อไร่      มูลค่า    58.50    บาทต่อไร่</li>
<li>       ฟอสฟอรัส          0.8    กิโลกรัมต่อไร่      มูลค่า      8.80    บาทต่อไร่</li>
<li>       โพแทสเซียม     15.6    กิโลกรัมต่อไร่      มูลค่า   117.00   บาทต่อไร่</li>
</ul>
<p> </p>
<p>                   ท่านทำอยู่กี่ไร่ก็ลองคำนวณดู  ที่สำคัญคือนอกจากธาตุอาหาร  N P K แล้วในฟางข้าวยังมีธาตุอาหารรอง  และธาตุอาหารเสริม ซึ่งมีความจำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช เพราะปกติเรามักใส่ปุ๋ยแค่ N P K เท่านั้น  การใส่ธาตุอาหารหลักโดยขาดธาตุอาหารรองและธาตุอาหารเสริม จึงทำให้ข้าวได้ผลผลิตไม่เต็มที่ </p>
<p>                   ถ้าเราไม่ไถแต่เราใช้วิธีไถกลบตอซังข้าวจะทำให้เกิดผลดีมากมาย  ดังนี้</p>
<p>o  ก่อให้เกิดการฟื้นฟูโครงสร้างดินให้เหมาะสมต่อการเพาะปลูก มีปริมาณอินทรียวัตถุ น้ำ และอากาศในสัดส่วนที่พอเหมาะสำหรับการเจริญเติบโตของพืช  ในสัดส่วน  45:5:25:25</p>
<p>o  พลิกให้ไข่แมลงและเชื้อโรคที่สะสมอยู่ในดินกลับขึ้นมาฆ่าทำลายด้วยแสงแดด</p>
<p>           ทดแทนการเผาทำลาย</p>
<p>o  พลิกให้รากวัชพืชกลับขึ้นมาตากแดดให้แห้งตาย</p>
<p>o  ส่งผลให้ดินโปร่ง รากพืชชอนไชง่าย พืชเติบโตและหาอาหารได้ง่าย แตกกอดี  ผลผลิตดี  ผลการศึกษาพบว่า การปลูกข้าวโดยการไถกลบตอซังฟางข้าวให้ผลผลิตสูงกว่าวิธีการเผาฟาง 26%</p>
<p>o  ช่วยดูดยึดธาตุอาหารจากการใส่ปุ๋ยเคมีไม่ให้สูญเสียไปจากดิน ซึ่งพืชสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพและลดปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมี</p>
<p>o  ช่วยเพิ่มความต้านทานการเปลี่ยนแปลงความเป็นกรดเป็นด่างของดิน   ทำให้การเปลี่ยนแปลงไม่รวดเร็วจนเป็นอันตรายต่อพืช</p>
<p>o  ช่วยลดความเป็นพิษของเหล็กและแมงกานีสในดิน</p>
<p>o  ช่วยลดความเป็นพิษจากดินเค็ม</p>
<p>o  ทำให้ปริมาณและกิจกรรมของจุลินทรีย์เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงธาตุอาหารในดิน และอยู่ในรูปที่เป็นประโยชน์ต่อพืช และส่งผลช่วยลดปริมาณเชื้อรา และโรคพืชบางชนิดในดินลดน้อยลง</p>
<p>                   <strong>การใส่ปุ๋ยไม่ถูกต้อง</strong>  ในปัจจุบันการใส่ปุ๋ยในนาข้าวมีความเข้าใจผิดว่าต้องใส่ปุ๋ยยูเรียก่อนในระยะข้าวเล็กเพื่อให้ข้าวเขียว  เรื่องนี้เป็นความเข้าใจผิด  เพราะบางคนมีความไม่เข้าใจคิดว่าต้องเร่งต้นเร่งใบระยะต้นเล็กเหมือนพืชอื่น   การใส่ปุ๋ยยูเรียในระยะข้าวเล็ก จะทำให้ข้าวอ่อนแอต่อการเกิดโรคเชื้อรา เช่น  ใบไหม้  ใบจุด เป็นต้น  ถ้ามากไปข้าวจะบ้าใบไม่สร้างรวง  ปกติจะใส่ปุ๋ยสูตร 16-20-0 กรณีดินเหนียว  ส่วนดินทรายใช้สูตร 16-8-8 หรือ 16-12-8 เพื่อเพิ่มโพแทสเซียม  เมื่อข้าวตั้งท้องสร้างรวงแล้ว จึงใส่ยูเรีย เพื่อสร้างใบ ต้น ให้สมบูรณ์ เพื่อเลี้ยงรวงข้าวให้สมบูรณ์  เรื่องการใส่ปุ๋ยที่ดีที่สุดคือ ควรใส่ตามค่าวิเคราะห์ดิน  ปกติการใส่ปุ๋ยยูเรียถ้าใส่ทีละมาก ๆ อาจเกิดการสูญเสียได้ง่าย การใส่ปุ๋ยโดยขาดการวิเคราะห์ดินจึงเป็นการใส่ที่จะมากไปหรือน้อยไป  ซึ่งเป็นการสิ้นเปลืองโดยเปล่าประโยชน์</p>
<p>                   <strong>การใช้สารกำจัดศัตรูพืชโดยขาดการวินิจฉัยที่ถูกต้อง</strong>   การที่เราใช้สารเคมีสังเคราะห์ หรือสารเคมีจากธรรมชาติป้องกันกำจัดศัตรูพืช โดยไม่รู้สาเหตุที่แท้จริงว่าเกิดจากสาเหตุอะไร  เช่น  เป็นอาการขาดธาตุอาหาร  หรือว่าเกิดจากเชื้อรา   หรือแบคทีเรีย  หรือไวรัส  หรือว่าเป็นการทำลายของแมลง   นอกจากเป็นการสิ้นเปลืองปัจจัยดังกล่าวแล้วยังเสียค่าจ้างแรงงานโดยไม่จำเป็น  หรือแม้แต่วินิจฉัยถูกต้อง เช่น รู้ว่าปัญหาเกิดจากหนอนห่อใบข้าว (ที่ชาวบ้านมักเรียกว่าโรคใบขาว)  ซึ่งหนอนห่อใบข้าวกัดกิน และที่สุดจะเห็นใบมีสีขาว ๆ ถ้ามาฉีดเมื่อเห็นใบขาวก็ไม่มีประโยชน์  เพราะหนอนเข้าดักแด้ไปแล้ว การฉีดพ่นในจังหวะเวลาที่ถูกต้อง อัตราที่ถูกต้อง และวิธีการฉีดพ่นที่มีประสิทธิภาพ ทำให้การป้องกันกำจัดได้ผล เป็นการลดต้นทุนอย่างมาก</p>
<p>                   การฉีดพ่นสารเคมีผิด อาจเป็นการทำลายแมลงที่มีประโยชน์ทีควบคุมแมลงศัตรูพืช เช่น การใช้สารป้องกันกำจัดเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ก็ไม่ควรที่จะใช้สารในกลุ่มไพรีทรอยด์สังเคราะห์ เช่น แอลฟาไซเพอร์เมทริน  ไซแฮโลทริน หรือกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต  เช่น  ไซเพอร์เมทริน  เดคาเมทริน  เอสเฟนแวเลอเรต  เพอร์เมทริน  แลมบ์ดาไซแฮโลทริน  ไซนาโนเฟนฟอส เมทิลพาราไทออน  ไอโซซาไทออน  ไพริดาเฟนไทออน   ควินาลฟอส  เตตระคลอว์วินฟอส  เป็นต้น</p>
<p>                   <strong>การเก็บเกี่ยวผิดเวลาและเครื่องมือเก็บเกี่ยว</strong>  การเก็บเกี่ยวที่ผิดเวลา จะทำให้เกิดความเสียหาย  เนื่องจากข้าวมีโอกาสร่วงได้ง่าย   การเก็บเกี่ยวที่เหมาะสมคือระยะพลับพลึง  ซึ่งต้องมีการเตรียมการนัดหมายให้พอดี   การใช้รถเกี่ยวและนวดข้าวในปัจจุบัน กลายเป็นตัวพาข้าววัชพืช อันได้แก่ ข้าวดีด ข้าวเด้ง ข้าวนก ข้าวหาง ข้าวแดง ข้าวลาย ระบาดโดยติดไปกับรถเกี่ยวข้าว  ซึ่งนำมาซึ่งค่าใช้จ่ายต่อเนื่องในการกำจัดข้าววัชพืช  ดังนั้นการเพิ่มค่าใช้จ่ายเพียงเล็กน้อยหรือตกลงกับรถเกี่ยวให้ล้างรถให้สะอาดก่อนมาเก็บเกี่ยว  จะช่วยลดการแพร่ระบาดของข้าววัชพืชได้เป็นอย่างมาก</p>
<p>                   <strong>การปฏิบัติที่ไม่ถูกวิธี</strong>  การปฏิบัติที่ไม่ถูกวิธีนำมาซึ่งการเสียค่าใช้จ่ายโดยไม่จำเป็น เช่น กรณีของการสูบน้ำเข้านามากเกินความจำเป็น  ทำให้เสียค่าน้ำมันเชื้อเพลิง  เพราะน้ำที่ไขเข้านาเพียงเพื่อการหล่อเลี้ยงต้นข้าว  และการคุมหญ้านั่นเอง</p>
<p>                   การใช้คนเกี่ยวข้าวดีด ข้าวเด้ง ซึ่งเป็นข้าววัชพืชในนา โดยจ้างแรงงาน 250-300 วันต่อวัน ในการเกี่ยวเอารวงข้าววัชพืชออกจากนาแล้วเอามาทิ้งข้าง ๆ นา ไม่มีประโยชน์เพราะถ้าเกี่ยวต้องเกี่ยวชิดโคน ซึ่งทำยากการป้องกันกำจัดจึงควรใช้การไถล่อ ให้เมล็ดข้าววัชพืชงอกขึ้นมาแล้วย่ำ</p>
<p>โดยไม่จำเป็นต้องเปลืองยาฉีดก็ได้  เพียงแต่เปลืองเวลาเล็กน้อย  เพราะข้าววัชพืชเมล็ดจะพักตัวอยู่ประมาณ 3 สัปดาห์</p>
<p>                   ยังมีกรณีอื่น ๆ อีกมากมายที่เราจะลดต้นทุนที่ไม่จำเป็นท่านก็ลองนึกดูเอาเอง เช่น การใช้สารเคมีคุณภาพไม่มาตรฐาน และอื่น ๆ อีกมากมาย  ในกรณีพืชอื่น ๆ ท่านก็ลองค่อย ๆ พิจารณาดูว่าอะไรคือต้นทุนที่ไม่จำเป็น  และอะไรเป็นต้นทุนที่จำเป็นที่ต้องลงทุน  เพราะถ้าเราทำได้  คือเงินที่เราได้มาโดยทันที </p>